Bazı ebeveynler çocuklarının kendi kendine konuştuğunu, görünmeyen biriyle oyun kurduğunu ya da sofrada fazladan bir sandalyeyi “birine” ayırdığını fark ettiklerinde kaygılanabiliyor. “Acaba normal mi?”, “Bir sorun mu var?” soruları zihni meşgul ediyor. Oysa çocukluk döneminde hayali arkadaşlara rastlamak, çoğu zaman sağlıklı gelişimin bir parçasıdır.
Hayali arkadaş nedir?
Hayali arkadaş; çocuğun zihninde var olan, ancak gerçek dünyada karşılığı olmayan bir karakterdir. Bu karakter bazen bir çocuk, bazen bir hayvan, bazen de bir oyuncak ya da kahraman olabilir. Çocuk bu varlıkla sohbet edebilir, birlikte oyunlar oynayabilir, hatta zaman zaman onun adına konuşabilir.
Bazı çocukların tek bir hayali arkadaşı olurken, bazıları birden fazla hayali karakter yaratabilir. Bu durum özellikle 2–7 yaş aralığında, hayal gücünün yoğun olduğu dönemlerde daha sık görülür. Araştırmalar, okul öncesi dönemdeki çocukların önemli bir bölümünün hayatlarının bir döneminde hayali bir arkadaşa sahip olduğunu göstermektedir.
Hayali arkadaşlar neden ortaya çıkar?
Her çocuğun iç dünyası ve duygusal ihtiyaçları farklıdır. Hayali arkadaşlar da bu ihtiyaçlara yanıt veren birer psikolojik araç olarak ortaya çıkar.
1. Sosyal ve duygusal ihtiyaçlar
Çocuk, yalnız hissettiğinde ya da duygularını paylaşacak yeterli alan bulamadığında hayali bir arkadaş yaratabilir. Ancak bu durum yalnızca içe dönük çocuklara özgü değildir; sosyal açıdan aktif çocuklar da oyunlarını zenginleştirmek için hayali karakterler oluşturabilir.
2. Hayal gücü ve yaratıcılık
Çocuklar dünyayı oyun yoluyla tanır. Hayali arkadaşlar, çocuğun yaratıcı düşünme kapasitesinin ve sembolik oyun becerisinin bir yansımasıdır. Bu süreç, bilişsel ve duygusal gelişimi destekler.
3. Duyguları düzenleme ihtiyacı
Kaygı, korku, öfke gibi zorlayıcı duygular, hayali arkadaşlar aracılığıyla ifade edilebilir. “O korkunca ben de korkuyorum” ya da “Beni o sakinleştiriyor” gibi ifadeler, çocuğun kendini regüle etme çabasını gösterir.
4. Değişim ve uyum süreçleri
Kardeş doğumu, taşınma, okula başlama gibi geçiş dönemlerinde çocuklar kontrol duygusunu kaybedebilir. Hayali arkadaş, çocuğun bu belirsizliklerle başa çıkmasına ve kendini güvende hissetmesine yardımcı olabilir.
Ne zaman dikkatli olunmalı?
Hayali arkadaşlar çoğu zaman geçicidir. Çocuk büyüdükçe, gerçeklik algısı geliştikçe ve sosyal ilişkileri güçlendikçe bu arkadaşlara olan ihtiyaç azalır. Bir süre sonra çocuk, hayali arkadaşının artık gelmediğini ya da gittiğini söyleyebilir.
Ancak bazı durumlarda bir uzmandan destek almak faydalı olabilir:
•Çocuk hayali arkadaşını uzun süre boyunca gerçek bir kişiyle ayırt edemiyorsa,
•Hayali arkadaş çocuğu korkutuyor, zarar verici davranışlara yönlendiriyorsa,
•Çocuk gerçek sosyal ilişkilerden tamamen uzaklaşıp yalnızca hayali arkadaşıyla vakit geçiriyorsa,
•Hayali arkadaşlık okul çağından sonra (8–9 yaş ve üzeri) yoğun şekilde devam ediyorsa.
Bu tür durumlar mutlaka bir sorun olduğu anlamına gelmez; ancak çocuğun duygusal dünyasını daha yakından anlamak için profesyonel destek yol gösterici olabilir.
Ebeveynlere küçük bir hatırlatma;
Hayali arkadaşlar, çocukların dünyayı anlama ve duygularını düzenleme çabasının doğal bir parçasıdır. Bu süreci yok saymak ya da bastırmak yerine, çocuğun anlattıklarını ilgiyle dinlemek ve ihtiyaçlarını fark etmeye çalışmak çok daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Unutmayalım; çocuklar çoğu zaman bize hayali arkadaşları üzerinden kendilerini anlatırlar.
www.beyzabayraktar.com.tr