İncirli’den İncilli’ye (1520)

Günümüzde Karasu’nun merkez mahallesi konumunda bulunan İncilli, Sakarya’nın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Fakat Karasu’nun yerlisi Manavlar İncilli’nin, Karasu’dan (K. Karasu) göçen kişiler tarafından kurulduğunu iddia etmektedirler. Bu tez kısmen doğru kısmen yanlıştır. Tarihi vesikalarda daima İncirli olarak karşımıza çıkan bu köy, 20. yüzyılın başlarından itibaren İncilli olarak tabir edilmeye başlanmıştır. Tarihçi Prof. Dr. Yücel Öztürk’ün kaleme aldığı “Ada Kazası” adlı makalede İncirli’nin ilk mekanının bugünkü İhsaniye köyü olabileceği ifade edilmiştir.

Tarafımızdan yürütülen araştırmalarda ise İncirli’nin ilk kurulduğu yerin Sakarya nehri ağzında bulunan bugünkü Yeni Mahalle olması muhtemeldir. Bu tespitlerin aksine Manavlar, İncirli’nin kurulduğu ilk yerin Karasu (K. Karasu) olduğunu ifade etmektedirler. Fakat bu fikrin temelinde 19. yüzyılın ortalarında Karasu’da yaşanan veba salgını yatmaktadır. Vebanın Karasu ve Kuyumculu’yu perişan etmesi sonucu halkın büyük çoğunluğu İncirli’ye göçmüştür. Bu göçün yaşanmasında Sakarya nehri üzerinde bulunan iskelelerdeki odun ve kereste ticaretinin artması da etkilidir.

Osmanlı Arşiv Belgelerinde İncirli adı ilk kez Yavuz Sultan Selim döneminde 1520 tarihli tahrir defterlerinde geçmektedir. Bugünkü Erenler’deki Esence-Çaybaşı hattında bulunan Ada Kazası’na bağlı gözükmektedir. 1520 yılında Karye-i İncirlu’da 42 erkek nüfus kaydedilmiştir. Aynı tarihte Karye-i Karasu’da 239, Karye-i Kocaali’de ise 127 erkek nüfus yaşamaktadır. 1560 yılında tımar beylerine tımara verildiği için tahrirlere dahil edilmeyen İncirli’de 1620 yılı tahrirlerine göre 239 erkek nüfus bulunmaktadır. İncirli’nin erkek nüfusu 100 yıl içinde yaklaşık 6 kat artmıştır. 1844 yılı Temettuat Defterlerine göre ise İncirli 73 haneden müteşekkil 365 erkek nüfusa sahiptir. Bu veriler İncirli’nin 500 yıl önce bile yükselen bir grafik ortaya koyduğunu göstermektedir.

İncirli, 1864 ve 1871 Vilayet Nizamnamelerinde Karasu Kazası’nın merkez mahallesi yapılmıştır. Sürekli göç almaya devam etmiştir. Milli Mücadele döneminde işgale uğrayan Adapazarı halkının sığınma yeri olmuştur. Kuva-yı Milliye’nin önde gelen isimlerinden İpsiz Recep’in karargahı haline gelen İncirli, Cumhuriyet döneminden itibaren İncilli şeklinde anılmaya başlanmıştır.

YORUM EKLE