Remzi Akbaş'ın "Fındık kaç lira olmalı" başlıklı köşe yazısı
Her yıl olduğu gibi bu yıl da fındığın fiyatı üreticilerin ve tüccarın en önemli gündemini oluşturuyor.
Geçen yıl 5 Ağustos'ta Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan 2025-2026 sezonu kabuklu fındık alım fiyatları, yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre kilogram başına Giresun kalite için 200 TL, Levant kalite için ise 195 TL olarak belirlenmişti.
İlk partinin tüccarlara satışına müteakip fındık fiyatları 320 TL'ye kadar yükselmiş sonrasında 160 TL seviyelere geri dönmüştü. Bu geri dönüşü FİSKOBİRLİK Genel Başkanı Lütfi Bayraktar'ın "Bu fındık fiyatları iyi seviyede” açıklamasına bağlayanlar da oldu.
Doğu Karadeniz illerinde "don" Batı Karadeniz illerinde "kuraklık" olmasına rağmen 2025-26 sezonu fındık rekoltesi, Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kurumların sahadaki gözlemlerine dayalı tespitlerine göre yaklaşık 453 bin ton olarak kayıtlara geçmişti.
Bu sezon mevsimlerin normal geçmesinin avantajı ile 800 bin ton olması beklenen rekoltenin döllenme sorunu nedeniyle bir miktar inse de 700 bin ton civarında kalacağı belirtiliyor. Bu da doğal olarak fındık fiyatının geçen sezona göre beklentinin altında kalmasına yol açacak.
Peki, TMO burada bir "centilmenlik" yapar mı?
Yani 50 sağlam iç fındık esasına göre kg taban fiyatını 250 TL ile açar mı?
Normalde dolar fiyatı üzerinden hesaplandığında geçen yıl açıklanan 200 TL/ kg fiyatı 40,68 TL'lik kur fiyatından 4,91 dolar seviyesine denk geliyordu.
Buna göre doların 47 TL olduğunu varsayarsak TMO'nin açıklayacağı rakam 4,91×47,00=230 TL gibi bir seviyede olacağı görülüyor.
Hadi bunu 250 TL'ye çıkarsınlar. Daha fazlasını beklemeyin.
Yeter mi? Yetmez.
Çünkü geçen sezona göre üretim maliyetleri gübre, ilaç, tımar işçiliği, yevmiye gibi yaklaşık yüzde 50 arttığı belirtiliyor. Dolayısıyla fındık alımı için yapılan artış oranı en az yüzde 25 olmalı. Bu da 250 TL'ye tekabül ediyor.
Fındık üreticileri her yıl beklentilerinin altında mahsulünü satmasına rağmen bir türlü bunun önlemine yönelik çalışma yapılamıyor. Daha doğrusu her üretici fevri davrandığı için piyasa koşulları onları yutuyor. Hele ki Ferero firmasının tekelinde kımıldayacak zemin bulamıyorlar.
Aslında üreticilerin bir temsilcileri var. Adı Fındık Satış Kooperatifleri Birliği (FİSKOBİRLİK!)
Başında aynı zamanda Sakarya Milletvekili Lütfi Bayraktar bulunuyor. Bayraktar hem iktidar Milletvekili hem de fındık üreticisi temsilcisi olması paradoks oluşturuyor. Dolayısıyla üreticinin haklarını savunma noktasında güvenirliliği tartışılıyor.
Bu nedenle konuyu çok uzatmaya gerek yok. TMO ne açıklarsa fiyat odur. Sonrası manipülasyona açıktır.
