Hasret Aksoy'un "Yeşil perde" başlıklı köşe yazısı

Doğayı korumak için bir araya geldiğini söyleyenlere soruyorum: Tarım toprağını asfaltla örterek mi geleceği kurtaracaksınız? COP31 hazırlıkları kapsamında Antalya’da yaklaşık 150 dönüm tarım arazisinin dolgu ve asfaltla otoparka dönüştürüldüğü haberleştirildi. Tarım arazilerinin zirve için asfaltlandığı, belgeler ve uydu görüntüleriyle de doğrulandı. Daha kapısından girmeden böylesine bir çelişkiyle karşılaştığımız organizasyonun çevre hassasiyetini neden sorgulamayalım?

Çiftçinin toprağına asfalt dökülüyor, sonra kürsüye çıkılıp sürdürülebilirlik anlatılıyor. Toprağın üzerinde üretim yapan insanın sözü nerede? O arazinin geleceğine karar verilirken çiftçinin rızası, bölge halkının ihtiyacı, gıda üretiminin devamlılığı ne kadar önemseniyor? Ben çevre sevgisinin, toplantı salonlarında kurulan güzel cümlelerden önce bu sorulara verilen cevaplarda görülmesini bekliyorum.

Bir de Gazze’ye bakalım. İsrail’in saldırıları altında insanların hayatıyla birlikte toprak, su ve yaşamın devamını sağlayan bütün imkanlar tahrip ediliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Gazze’de toprakların, tatlı su kaynaklarının ve kıyıların ağır zarar gördüğünü, bazı çevresel hasarların giderilmesinin onlarca yıl sürebileceğini söylüyor. O halde soruyorum: Doğaya duyduğunuz sevgi Gazze sınırına gelince neden siyasi hesapların gerisine düşüyor?

Benim siyonizme ve İsrail’in Filistin’de yürüttüğü yıkım politikalarına itirazım, çevre meselesinden ayrı değil. Bir halkın yaşam alanı yok edilirken doğayı korumaktan söz edenlerin tutarlılığını sorguluyorum. İnsanları, zeytin ağaçlarını, su kaynaklarını, ekilecek toprağı birbirinden ayıran bir vicdanı kabul etmiyorum. Filistinlinin hayatı da toprağı da korunmaya değer.

Hayvancılığın metan salımını inkar etmiyorum. Fakat çiftçinin ahırını tartışırken savaş uçaklarının, bombardımanların ve silah sanayisinin çevresel bedelinin de aynı açıklıkla konuşulmasını istiyorum. Küçük üreticiye sorumluluk yükleyenlerin, devletlerden ve büyük şirketlerden hesap sormasını bekliyorum. İklim politikalarının bedeli, geçimini toprağından ve hayvanından sağlayan insanların sırtına bırakılamaz.

Şirketler için de ölçümüz açık olmalı. Bir zirveye destek vermek, geçmişteki veya devam eden çevresel zararları kendiliğinden temizlemez. Kamuoyuna çevreci bir yüzle çıkan her şirketin yatırımları, üretim biçimi, doğaya verdiği zarar ve bu zararı gidermek için yaptıkları incelenmelidir. Reklam bütçesiyle çevre vicdanı satın alınamaz. Sponsorluk, hesap verme sorumluluğunu ortadan kaldıramaz.

“Akıllı şehir”, “yeşil dönüşüm”, “sürdürülebilir gelecek” denildiğinde de soru sormaya devam edeceğim. Bu projelerin sahibi kim? Kazancı kime gidiyor? İnsanların verileri, mülkiyeti, üretim hakkı nasıl korunuyor? Teknoloji hayatı kolaylaştırırken insanın kendi hayatı üzerindeki söz hakkı daralıyor mu? İnsanı yalnızca tüketimi ve karbon hesabıyla değerlendiren bir anlayışa itiraz ediyorum. İnsan, doğanın korunması için gözden çıkarılabilecek bir yük değildir.

Muhafazakar kimliğiyle bu organizasyonlarda yer alan aktivistlere de sözüm var: Katılımınız sorgulama sorumluluğunuzu azaltmaz. İnancımız bize toprağın emanet olduğunu söylüyorsa asfaltın altında kalan tarlanın hesabını da sormalıyız. Mazlumun yanında durmayı öğütlüyorsa Filistin’i protokolün ve diplomatik nezaketin gerisine itemeyiz. Bulunduğumuz yerde itirazımızı dile getirmeli, ismimizin ve değerlerimizin yalnızca bir güven görüntüsü oluşturmak için kullanılmasına izin vermemeliyiz.

Ben doğanın korunmasına inanıyorum. Bunun için toprağın, üreticinin ve insan hayatının birlikte savunulmasını istiyorum. COP31’in samimiyetini de afişlerinden, sloganlarından, sahneye çıkan isimlerden önce sonuçlarıyla değerlendireceğim. Korunan kaç dönüm toprak, desteklenen kaç üretici, önüne geçilen hangi yıkım var?

Çünkü asfaltın altında kalan tarla ortadayken bombaların altında yok edilen hayatlar ortadayken hiçbir kürsüden bize eksiksiz bir çevre vicdanı anlatılamaz. Yeşile boyanmış bir görüntü, üzeri örtülen sorumlulukları ortadan kaldırmaz.